Waterliniewezens

Het project 'Waterliniewezens' is vanaf half april 2026 t/m oktober 2026 te bewonderen op Werk aan het Spoel, Culemborg.

Wij zijn Wes Kalverkamp en Maas van Duijnhoven, twee kunstenaars uit Culemborg en van kinds af aan al beste vrienden. Maas studeerde af aan de Gerrit Rietveld academie in 2024 en Wes zal in 2026 afstuderen aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU).

Onze jeugd in Culemborg was gevuld met avonturen langs de Lek en speurtochten naar het onbekende in en rondom de stad. Spelenderwijs ontdekten we het belang van de bomen en het water. Naarmate wij ouder werden en onze weg als kunstenaars vonden, hield de liefde voor het spelen niet op. Zo is het gevoel wat wij beide in Culemborg krijgen ons nog niet ontvlucht ondanks andere woonplekken en het stadse leven.
Na al die jaren samen spelen en de wereld ontdekken is het logisch dat wij ons nu ieder op eigen manier bezighouden met hetzelfde vraagstuk. Hoe brengen we de mens weer in verbinding met hun natuurlijke omgeving en elkaar?

Ons project vindt plaats op fort Werk aan het Spoel, onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, in Culemborg. Op dit terrein zie je aan beide zijden van de dijk twee grote heuvels, de bomvrije (gebouwd in 1876). Deze heuvels dienden oorspronkelijk als beschutting tegen bommen en inundatiewater voor militairen en munitie en waren door de begroeiing vanuit de lucht niet te zien. Die heuvels, Bomvrij Noord en Zuid, gebruiken we als een soort van altaar, waarop wij beiden een sculptuur plaatsen. De titel Waterliniewezens verwijst naar de geschiedenis van de plek en de huidige ‘strijd’ tussen de herkomst van de wezens.

Op Bomvrij Noord komt een ‘Findling’ gemaakt door Maas van gevonden voorwerpen, oftewel afval. Het is een wezen dat ongeveer vier meter hoog zal zijn. Deze Findling vertegenwoordigt de mens en staat rechtop kijkend naar Bomvrij Zuid. Hij zal in een actieve houding staan als een soldaat. Dit verwijst naar de geschiedenis van de mens rondom het fort. Op Bomvrij Zuid staat een wezen gemaakt door Wes, gevormd door wilgentakken en stenen. Deze spreekt voor het niet-menselijke en is daarmee passief. Zo vertaald Wes de rust van de natuurlijke omgeving van het fort.
De twee wezens staan tegenover elkaar. Net zoals mens en natuur op dit moment. Verdeeld door de rechte weg die erdoorheen kruist, als grens.

Vanaf beide heuvels vormt zich een pad waarlangs de bezoeker naar het midden toe geleid wordt, herkenbaar aan de objecten die in de sculpturen voorkomen. Vanaf Noord de gevonden stukken metaal en plastic die op onnatuurlijke wijze hun plek proberen te vinden over het fortterrein. Vanaf Zuid de takken en stenen die samen met het landschap vormen en zo hun weg vinden naar het midden tussen de twee Bomvrije. Op het kruispunt van deze ‘paden’ staat een kapel de plek waar de kunstwerken samenkomen. De kapel, opgebouwd uit de beide materialen, is de samenkomst tussen mens én natuur, en staat symbool voor de harmonie tussen beiden. Met deze kunstwerken en het contrast aan materialen willen we de bezoeker een spiegel voorhouden en aan het denken zetten.